Ό,τι δεν πήγε όπως το ήθελες… μπορεί να σε πάει εκεί που αξίζεις – Μια φιλοσοφική και coaching ματιά στην ηγεσία, την ανθεκτικότητα και την πρόοδο.

Από τη Βαρβάρα Ασημακοπούλου,

Η αποτυχία δεν είναι το αντίθετο της επιτυχίας· είναι ο δρόμος που οδηγεί σε αυτήν.
Μέσα από τη δική μου εμπειρία και την ομιλία μου στο Leadership Summit της ΕΑΣΕ – “The Failure Paradox”, μοιράζομαι πώς οι αρχές της κλασικής φιλοσοφίας και οι πρακτικές του coaching μπορούν να βοηθήσουν κάθε ηγέτη να μετατρέψει την αποτυχία σε καθρέφτη αυτογνωσίας και ανάπτυξης.
Γιατί, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, η αρετή είναι πράξη — και κάθε setback είναι ένα βήμα πιο κοντά στη φρόνηση, τη δικαιοσύνη, τη γενναιότητα και τη σωφροσύνη.

💫 Η Αποτυχία ως Καθρέφτης της Ηγεσίας

Η αποτυχία είναι αναπόσπαστο μέρος κάθε ηγετικής πορείας.
Δεν είναι η σκιά της επιτυχίας, αλλά το φως που την αποκαλύπτει.
Είναι το σημείο όπου ο ηγέτης συναντά την αλήθεια του, μαθαίνει, μεταμορφώνεται και ξαναγεννιέται.

Όπως είπε ο Αριστοτέλης, «Η αρετή δεν είναι θεωρία αλλά πράξη.»
Κάθε αποτυχία είναι ένα μάθημα προς την αρετή, μια πράξη επίγνωσης που φέρνει τον ηγέτη πιο κοντά στη φρόνηση, στη δικαιοσύνη, στη σωφροσύνη και στη γενναιότητα.
Η ζωή — και η ηγεσία — κερδίζονται, δεν χαρίζονται.

🔹 Η αποτυχία ως πληροφορία

Η αποτυχία δεν είναι στίγμα, είναι πληροφορία.
Είναι η φωνή της πραγματικότητας που μας καλεί να επαναπροσδιορίσουμε ποιοι είμαστε και πού θέλουμε να πάμε.
Όπως είπε ο Επίκτητος, «Δεν είναι τα πράγματα που μας ταράζουν, αλλά οι απόψεις μας γι’ αυτά.»
Δεν μας πληγώνει η αποτυχία, αλλά η ερμηνεία που της δίνουμε.

Στο coaching, η αποτυχία γίνεται feedback — ένας καθρέφτης που δείχνει τι χρειάζεται να αλλάξει.
Μέσα από reframing και αναστοχασμό, ο ηγέτης μαθαίνει να κάνει ένα βήμα πίσω και να βλέπει την εικόνα καθαρά:
να αλλάζει την ερώτηση από «Γιατί απέτυχα;» σε «Τι μαθαίνω μέσα από αυτό;»
Είναι η πρώτη στιγμή ηγεσίας προς τον εαυτό.

🔹 Ο εσωτερικός διάλογος και η δύναμη του οράματος

Η κρίσιμη στιγμή μιας αποτυχίας είναι η στιγμή της σιωπής.
Όταν ο εσωτερικός διάλογος του ηγέτη γίνεται θορυβώδης, χρειάζεται να κάνει παύση και να ακούσει ξανά τη φωνή του σκοπού του.

«Όταν χάνουμε μια μάχη, δεν χάνουμε τον πόλεμο – αν ο σκοπός μάς κρατά ζωντανούς.»

Η δύναμη του οράματος είναι αυτή που δίνει νόημα σε κάθε setback.
Ο ηγέτης που θυμάται το “γιατί” μπορεί να επαναπροσδιορίσει το “πώς”.
Η εσωτερική ηγεσία δεν είναι θέμα ικανοτήτων, αλλά ευθυγράμμισης με τον σκοπό.
Δεν είναι το εμπόδιο που σταματά τον ηγέτη — είναι ο φόβος για το τι θα πουν οι άλλοι.

Ο μεγαλόψυχος ηγέτης ξέρει να ζητά βοήθεια, να ανασυντάσσεται, να ζει ξανά το κίνητρό του και να οδηγεί με ψυχραιμία και πίστη.

Το παράδειγμα που δίνει δεν είναι υποχρέωση του ρόλου — είναι μονόδρομος της ηγεσίας.

🔹 Η αποτυχία ωριμάζει την επιτυχία

Η αποτυχία δεν αναιρεί την επιτυχία· την ωριμάζει.
Όπως και η επιτυχία, δεν είναι ποτέ “τελική” ή “μόνιμη”.
Κάθε αποτυχία μας επιστρέφει στο ουσιώδες, σε ό,τι πραγματικά έχει αξία.

Ο Σενέκας έλεγε:

«Δεν είναι ότι έχουμε λίγο χρόνο, αλλά ότι χάνουμε πολύ.»

Η αποτυχία είναι το κάλεσμα να επιστρέψουμε στον εαυτό μας, να ρωτήσουμε:
Τι είναι αυτό που έχει αληθινό νόημα; Ποια αξία υπηρετώ;

🔹 Συγχώρεση, κατανόηση και αυτογνωσία

Η αποτυχία μας διδάσκει και κάτι ακόμα: τη συγχώρεση.
Πρώτα προς τον εαυτό μας και μετά προς τους άλλους.
Η συγχώρεση δεν είναι αδυναμία — είναι απελευθέρωση.
Η κατανόηση ανοίγει τον δρόμο για δράση χωρίς φόβο.
Μόνο όταν κατανοώ μπορώ να μάθω. Μόνο όταν συγχωρώ μπορώ να συνεχίσω.

Η ηγεσία που γεννιέται μέσα από τη συγχώρεση είναι ηγεσία με ανθρωπιά και επίγνωση.
Κάθε άνθρωπος κάνει λάθη, αλλά ο ηγέτης που μπορεί να τα κοιτάξει στα μάτια, να τα αποδεχτεί και να τα μετατρέψει σε μάθημα, είναι εκείνος που οδηγεί με ψυχραιμία και αλήθεια.

Μια ανώτερη ευεργετική δύναμη βρίσκεται όπου υπάρχει καλό – May this Force be with you.

Σήμερα θέλω πρώτα απ’ όλα να πω στον εαυτό μου:
Βαρβάρα μου, κάνεις ό,τι μπορείς. Είσαι πάντα παρούσα. Είσαι στο σωστό μονοπάτι. Κάνεις καλό στους ανθρώπους και αυτό ήδη είναι γνωστό. Δεν χρειάζεται να προσπαθείς συνέχεια· ήδη το έχεις καταφέρει.

Έχεις δημιουργήσει μια μεγάλη αγκαλιά ανθρώπων που σε υποστηρίζουν, που σε θαυμάζουν, που ξέρουν πώς να σου μοιάσουν. Γιατί τους έχεις δώσει τόσα εφόδια, ώστε μπορούν να λειτουργήσουν μόνοι τους. Και αυτό είναι σπάνιο. Οι άνθρωποι συνήθως είναι εγωιστές από φόβο. Εσύ δεν φοβάσαι, γιατί γνωρίζεις τη δύναμή σου, γνωρίζεις την αξία σου.

Οι δοκιμασίες και οι επιλογές

Την αξία σου τη γνωρίζεις, γιατί δοκιμάστηκες πολλές φορές.
Κάποιες φορές το κατάφερες αυτό που ήθελες. Κάποιες φορές το πλησίασες. Κάποιες φορές το άλλαξες. Κάποιες φορές το άφησες πίσω σου.
Όλα καλά τα έκανες.

Έκανες τις επιλογές σου, πήρες τις αποφάσεις σου με τόλμη, ανέλαβες την ευθύνη. Γι’ αυτό και προχωρούσες, δεν σταματούσες. Γιατί το εσωτερικό σου κίνητρο – να είσαι καλά για να είναι και οι άλλοι καλά – σου έδινε τη δύναμη.

Η εσωτερική δύναμη και η ανώτερη πεποίθηση

Το πιο σημαντικό είναι πως μέσα σου ξέρεις ότι αυτή η δύναμη πηγάζει από μια ανώτερη πεποίθηση, πέρα από ό,τι μπορεί να αντιληφθεί ο καθένας μας.
Υπάρχει μια ανεξήγητη «συνωμοσία καλοσύνης». Μια ανώτερη, θετική δύναμη, πέρα από την ανθρώπινη κατανόηση, που θέλει το ίδιο με την ανθρωπότητα: να συνεχίζει να υπάρχει, να δημιουργεί πολιτισμό, να βελτιώνεται.

Η Θεία Χάρη, μια ευεργετική συμπαντική δύναμη – πες τη ψυχή, πες τη συντεταγμένη – που συντονίζεται με τις επιθυμίες των ανθρώπων για προσωπική και κοινωνική ευημερία. Που συντονίζεται με το καλό, με τις καλές σκέψεις, με τις καλές πράξεις.

Και το μόνο κριτήριο είναι ένα:

Ό,τι κάνουμε για το καλό μας, να είναι και για το καλό των άλλων.

Αυτή είναι η αποστολή μας. Αυτή είναι η κληρονομιά μας: να είμαστε κι εμείς καλά και να είναι και οι άλλοι καλά.

Οι άνθρωποι που αγωνίστηκαν για το καλό

Σκέφτομαι ότι στην ιστορία υπήρξαν εξαιρετικοί άνθρωποι, με εξαιρετικά μυαλά, που ανεξάρτητα από τις συνθήκες, ήθελαν το ίδιο. Αγωνίζονταν – με εύκολες ή δύσκολες συνθήκες, που πολλές φορές για εμάς φαίνονται αδιανόητες – για το κοινό καλό.

Αγωνίζονταν για να αποδείξουν ότι η ανθρωπότητα έχει πολλά να επιδείξει. Ότι το ανθρώπινο μυαλό μπορεί να δημιουργεί κάτι καλό και παράλληλα να το απολαμβάνει. Στην τέχνη, στην επιστήμη, στην κοινωνία, στην πολιτική, στο περιβάλλον.

Το μαγικό χέρι, η Θεία Χάρη, αυτή η ανώτερη δύναμη, μας δίνει το πολύτιμο δώρο: μας αγαπά, μας συγχωρεί, μας αποδέχεται και μας στηρίζει.

Στηρίζει τις επιλογές μας, όποιες κι αν είναι.

Μας βοηθά να έχουμε πάντα ελπίδα, να σηκωνόμαστε και να συνεχίζουμε.

Γιατί μας αγαπά άνευ όρων.

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ COACHING

“EmpowerHer in Leadership”
To “Your Time of Power” υποστηρίζει τις Γυναίκες στην Ηγεσία.

Μάρτιος – Σεπτέμβριος 2025

Στο πλαίσιο της Διεθνούς Εβδομάδας Coaching (ICW) 

Η ώρα της Δύναμής σου ξεκινά τώρα!

Η εθελοντική δράση “YOUR TIME OF POWER” εστιάζει φέτος στην ενίσχυση των γυναικών στον επαγγελματικό στίβο, προσφέροντας, μεταξύ άλλων, δωρεάν ατομικές και ομαδικές συνεδρίες Coaching, στη διάρκεια κυρίως του Μαϊου. Με τον τίτλο “EmpowerHer in Leadership: Υποστηρίζοντας τις Γυναίκες στην Ηγεσία”, η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει να ενδυναμώσει τις γυναίκες ώστε να διεκδικούν ηγετικές θέσεις και να ανταποκρίνονται επιτυχημένα σε αυτό τον ρόλο.

Με την καθοδήγηση έμπειρων εθελοντών Coaches και Coach Ηγετών, η δράση αυτή προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στις γυναίκες να ανακαλύψουν τις ηγετικές τους ικανότητες, να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να αναπτύξουν στρατηγικές που θα τις βοηθήσουν να ξεπεράσουν τις προκλήσεις στο επιχειρηματικό και κοινωνικό περιβάλλον.

Μέσα από μια στοχευμένη διαδικασία Coaching, οι συμμετέχουσες θα έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν πάνω στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σε θέματα ηγεσίας, επαγγελματικής ανέλιξης και ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Παράλληλα, θα αποκτήσουν πρόσβαση σε πολύτιμα εργαλεία και καθοδήγηση για την ενίσχυση των δεξιοτήτων τους.

ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ “EmpowerHer in Leadership” 2025

• Σχεδιασμός – Προετοιμασία του έργου: Μάρτιος 2025
• Έναρξη- Δήλωση Συμμετοχών: Απρίλιος – Μάιος 2025
• Υλοποίηση ατομικών Coaching συνεδριών:  Μάιος  – Ιούνιος 2025
• Υλοποίηση ομαδικών συνεδριών:  Μάιος – Ιούλιος 2025
• Πραγματοποίηση εξειδικευμένου Workshop: Σεπτέμβριος 2025

Η κα Βαρβάρα Ασημακοπούλου, επικεφαλής της δράσης, τονίζει: “Το ‘EmpowerHer in Leadership’ αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία που στοχεύει να γεφυρώσει το χάσμα των φύλων στην ηγεσία και να δώσει στις γυναίκες τα απαραίτητα εργαλεία για να διακριθούν στον επαγγελματικό χώρο. Με απόλυτη αφοσίωση στον εθελοντικό χαρακτήρα της δράσης, οι συμμετέχοντες coaches προσφέρουν τον χρόνο και την εμπειρία τους, συμβάλλοντας ενεργά στη δημιουργία ενός πιο ισότιμου επιχειρηματικού και κοινωνικού περιβάλλοντος.“

Η δράση “YOUR TIME OF POWER” ξεκίνησε το 2020, τιμώντας την International Coaching Week (ICW), εστιάζοντας κάθε χρόνο σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, από επιχειρηματίες και επαγγελματίες μέχρι τη νεολαία. Φέτος, στο επίκεντρο βρίσκεται η γυναικεία ηγεσία, η προώθηση της ισότητας και συμπερίληψης στον εργασιακό χώρο και την κοινωνία συνολικά.

Με τη συμμετοχή κορυφαίων Coaches και την υποστήριξη της κοινότητας των V.I.P. – Visionary Innovative Powerful Coaches και Leaders, το πρόγραμμα “EmpowerHer in Leadership” φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα ισχυρό δίκτυο γυναικών που θα καθοδηγήσουν το μέλλον με αυτοπεποίθηση, στρατηγική και όραμα.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!

ΦΟΡΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Σε προσκαλούμε να απαντήσεις στις προαιρετικές ερωτήσεις της έρευνας για σε γνωρίσουμε περισσότερο και να προετοιμαστούμε για τις ατομικές και ομαδικές coaching συνεδρίες και το σεμινάριο που θα σου προσφέρουμε.

Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι να σε βοηθήσουμε να βρείς τις λύσεις στα ζητήματα που σε απασχολούν και να επιτύχεις τους επαγγελματικούς σου στόχους μέσω της συνεργασίας με έναν σωστά εκπαιδευμένο και αξιόπιστο Coach.

Το coaching είναι μια δυναμική διαλεκτική συνεργασία που σε βοηθά να ανακαλύψεις ο/η ίδιος/α τη λύση διότι εσύ γνωρίζεις καλύτερα.

 Δεν είναι εκπαίδευση, ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική.

ΟΙ ΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ COACHES

H ΔΡΑΣΗ YOUR TIME OF POWER

Η ετήσια εθελοντική δράση  “YOUR TIME OF POWER” είναι ο καρπός του πάθους της κοινότητας των VIP Coaches και Coach Ηγετών από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο. Με ενθουσιασμό, συνδυάζουμε τα κοινά μας οράματα και στόχους για πρόοδο, ευτυχία, προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη. Ακολουθούμε τα όνειρά μας, ξεπερνάμε τα εμπόδια και δημιουργούμε θετική αλλαγή, ανεξαρτήτως τόπου και καταγωγής.

Η κοινότητά μας απαρτίζεται από σπουδαστές, αποφοίτους και καθηγητές του διαπιστευμένου από την International Coaching Federation-ICF προγράμματος “Coaching Δεξιότητες & Εργαλεία στην Πράξη“. 

Το YOUR TIME OF POWER γιορτάζει 6 χρόνια επιτυχημένης δράσης! Η αρχή έγινε το 2020, κατά τη «Διεθνή Εβδομάδα Coaching», όπου στηρίξαμε τους τομείς της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας που αγωνίζονταν. Εκείνη τη χρονιά, παρείχαμε δωρεάν συνεδρίες Coaching στους επιχειρηματίες και τους επαγγελματίες της υγείας, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις της πανδημίας. Το 2021, στραφήκαμε προς τους Εκπαιδευτικούς των νησιών του Αιγαίου και της Κρήτης, το 2022 & 2023, προσανατολιστήκαμε στους Έλληνες Εξωτερικού, κίνηση που αποτέλεσε την αφετηρία ενός κύματος αλληλεγγύης για τη δημιουργία γέφυρας των απανταχού Ελλήνων, ενώ το 2024 στους νέους 20-30 ετών!

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Για να διαδώσουμε αυτό το σημαντικό έργο, αναζητούμε ενθουσιώδεις συνεργάτες από τα ΜΜΕ, διαδικτυακές πλατφόρμες, γυναικείους συλλόγους και κάθε άλλο φορέα που εμπνέεται από αυτήν την πρωτοβουλία και έχει τη δυνατότητα να προωθήσει τη δράση.

Για περισσότερες πληροφορίες και συμμετοχές, επικοινωνήστε με τη κα. Βαρβάρα Ασημακοπούλου: +30 210 8160255, +30 6937 444 118 ή στείλτε email στο ba@hre.gr.

Αποκτήστε την ευκαιρία να συμβάλλετε σε αυτήν την αξιόλογη πρωτοβουλία!

Κατά τον τελικό αναστοχασμό της εκπαιδευτικής ημέρας που είχα με την ομάδα μου της σειράς 8 των VIP Coaches & Leaders του Phiosophical Leadership Diploma Level 1 by ICF μια υπέροχη ενσυναισθηματική μαθήτριά μου σταχυολόγησε μια φράση που είπα κατά τη διάρκεια του μαθήματος και την έφερε ως επίλογο.

Η δημιουργικότητα είναι ανάληψη ρίσκου.

Αποφάσισα να γράψω ένα άρθρο σχετικά με την ερμηνεία αυτής της ρήσης και να το μοιρασθώ μαζί σου ώστε αν είναι εφικτό να αποτελέσει κάτι χρήσιμο για σένα.

Επιπλέον λαμβάνω την ευκαιρία να κάνω πιο καθαρό το μήνυμά μου και το σκοπό μου. Ο σκοπός μου τον οποίο εξυπηρετώ με όλες μου τις υπηρεσίες, είναι η εσωτερική και εξωτερική ηγεσία.  Δηλαδή η εσωτερική επίγνωση και η ανάληψη δράσεων που αλλάζουν την εαυτό σου και επηρεάζουν θετικά τους άλλους, ώστε να κάνουν το ίδιο.

Θέλω να σε εμπνεύσω να αναπτυχθείς προσωπικά όχι σαν αυτοσκοπό δηλαδή αποκλειστικά για τη δική σου ικανοποίηση και ευτυχία, αλλά ως απαραίτητη προϋπόθεση της ομαδικής βελτίωσης. Της βελτίωσης των άλλων που θα ακολουθήσουν οικειοθελώς το παράδειγμά σου, με τη βοήθειά σου ή όχι.

Αναφέρομαι εκτενώς στην εσωτερική και εξωτερική ηγεσία  στο νέο βιβλίο μου Philosophical Leadership.

Δες παρακάτω τη συλλογιστική μου σχετικά με τον τίτλο του άρθρου.

Πιστεύω ότι η θυματοποίηση, η γκρίνια, τα συνεχή παράπονα προέρχονται  από την ύπαρξη κάποιου κενού. Κάποιας συναισθηματικής, νοητικής ή πρακτικής έλλειψης. Η συμπλήρωση του κενού  αυτού είναι έναρξη μιας δημιουργικής πράξης, και  η αφετηρία για να γεννηθεί κάτι νέο.

Η απόφαση της αναγνώρισης αλλά και της συμπλήρωσης του κενού είναι δύσκολη, διότι απαιτεί να βγούμε από τον αυτόματο πιλότο και τη ζώνη άνεσης.

Στη συνέχεια να εκτεθούμε σε κάτι νέο, κάτι άγνωστο.

Σε αυτή την περίπτωση το  ανθρώπινο ένστικτο εκπέμπει κατευθείαν sos διότι, το μυαλό πιστεύει ότι κάθε αλλαγή είναι κίνδυνος. Σε έχει προγραμματίσει να προστατευθείς από την αλλαγή ή να μην την κάνεις.

Το μυαλό, σε κάθε νέο, δεν ξεχωρίζει αμέσως το καλό από το κακό, χρειάζεται παύση για να το αξιολογήσει σωστά, ώστε να προστατεύσει ή να παρακινήσει τον άνθρωπο να πάρει την κατάλληλη απόφαση.

-Θα προχωρήσω ή όχι;

-Με ωφελεί ή όχι;

-Ποιες είναι οι προϋποθέσεις;

Ξεκινά η συλλογή δεδομένων, η επεξεργασία και τέλος η λήψη της απόφασης και η κατάλληλη δράση. Η λογική διαδικασία.

Η δημιουργικότητα είναι ανάληψη ρίσκου διότι ξεκινάς κάτι από το μηδέν.

Δεν γνωρίζεις πολλές φορές εσύ ο ίδιος που δημιουργείς, ούτε τη συνέχεια ούτε το τέλος. Επιπλέον δεν γνωρίζεις την ανταπόκριση που θα έχει στους άλλους.

Τα συναισθήματα και τις ερμηνείες που θα γεννηθούν.

Όταν δεν γνωρίζεις φοβάσαι. Ο κίνδυνος νομίζεις ότι βρίσκεται παντού.

Επιπλέον ο  κίνδυνος να εγκαταλείψεις αυτό που άρχισες είναι ακόμα πιο ορατός. Ειδικά αν δεν έχεις ένα δίχτυ ασφαλείας, ένα πλαίσιο.

Στην περίπτωση της ζωγραφικής είναι ο καμβάς.

Μπορείς να αντικαταστήσεις τον καμβά;

Ναι. Βάζοντας ένα άλλο πλαίσιο, ένα άλλο δίχτυ ασφαλείας.

Στην περίπτωση της ζωγραφικής ένα διαφορετικό πλαίσιο είναι ο χώρος, ένα συγκεκριμένος χώρος. Από μονοδιάστατο πλαίσιο πάμε στο τρισδιάστατο.

Το πλαίσιο υπάρχει σε όλα τα έργα τέχνης.

Η ανατροπή έρχεται από την αμφισβήτηση του υπάρχοντος  πλαισίου  και την αντικατάσταση του με ένα καινούργιο = Το δώρο της δημιουργικότητας

Το ρίσκο είναι να μη βρει ο δημιουργός το επόμενο πλαίσιο διότι φοβάται να αφήσει το παλιό.

-Τι θα σε βοηθήσει;

Να αγκαλιάσεις τον κίνδυνο της δημιουργικότητάς σου και να αφεθείς στον οίστρο της.  Να αφεθείς στη χαρά της δημιουργίας, να απολαύσεις τον μέχρι τώρα αταξίδευτο δρόμο σου. Την αβεβαιότητα, την απογοήτευση, την έκπληξη, το κάθε αναγνωρίσιμο ή όχι θετικό και αρνητικό συναίσθημα που ξεπηδά ακάλεστο σε όλη τη διαδρομή.

-Τι θα σε βοηθήσει, να αντέξεις τις οδύνες και να συνεχίσεις τον τοκετό.

Η  πίστη

• στον εαυτό σου
• στους πόρους σου
• στις ευκαιρίες του περιβάλλοντος

Σε αυτό που σε ενέπνευσε και σε εμπνέει, όπως εμένα η ομάδα μου, να εκφραστείς και να απελευθερώσεις τη δημιουργικότητά σου.

Το πλάνο

• Το κεντρικό μήνυμα
• Τα περιεχόμενα
• Η οργάνωση

Το ρίσκο, ο κίνδυνος πάει μαζί με τη δημιουργικότητα, πάει μαζί με κάθε σκέψη και δράση. Χωρίς ρίσκο και αβεβαιότητα δεν υπάρχει δημιουργικότητα.

Χωρίς κάτι νέο που δεν γνωρίζεις ακόμα πως θα το επηρεάσεις και πώς θα εξελιχθεί πώς θα κατανοηθεί από εσένα και το περιβάλλον σου.

Ας γίνουμε μία αλυσίδα ψυχικά χορτάτων ανθρώπων.

Λαμβάνοντας υπόψη μου τα ευρήματα της έρευνας για το βιβλίο του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ)  (2021-22), τις απόψεις γνωστών Ελλήνων εκδοτών σχετικά με το βιβλίο και την ομολογούμενη αύξηση των Ελλήνων που γράφουν και επιθυμούν να εκδώσουν τα βιβλία τους (Μεθενίτης: Αθηνόραμα 29.12.22)  φαίνεται ότι οι Έλληνες γράφουν περισσότερο  από ότι διαβάζουν.

Εντυπωσιάστηκα!

Ως coach κάνω τις παρακάτω ερωτήσεις

-Τι σημαίνει αυτό για σένα;

-Σημαίνει να γράφεις λιγότερο και να διαβάζεις περισσότερο;

-Σημαίνει να γράφεις ή να μη γράφεις;

θα σου πω τι κάνω εγώ!

Κάνω ότι θέλω!

Όταν επιθυμώ να διαβάσω διαβάζω. Χωρίς κάποιο σύστημα. Διαβάζω τα πάντα,  εφημερίδα,  άρθρα,  ποίηση,  λογοτεχνία,  ψυχολογία,  αστυνομικά,  λεξικά  (εννοείται του καθηγητή γλωσσολογίας Γ. Μπαμπινιώτη),  ταξιδιωτικά,  ιστορία,  βιογραφίες,  μεγάλη ποικιλία.

Μεγάλωσα σε μια οικογένεια που το βιβλίο εκτός απο γνώση ήταν καλλιέργεια, πηγή δύναμης και ξεχωριστής ταυτότητας.

Έτσι όσο διάβαζα ένιωθα πιο δυνατή και όσο πιο δυνατή και ξεχωριστή ένοιωθα τόσο διάβαζα.

Πολλές φορές αγόραζα τόσα βιβλία που δεν προλάβαινα καν να τα ανοίξω. Η αγορά τους και μόνο με έκανε να νιώθω τη δύναμη από τη συσσωρευμένη γνώση. Ας μην την είχα στο κεφάλι μου, αρκεί που την είχα στη βιβλιοθήκη μου.

Σου έχω ήδη εξομολογηθεί ότι στα εφηβικά μου χρόνια πήγαινα σε διάφορα όμορφα μέρη και διάβαζα. Σε κήπους, σε μουσεία, σε καφέ με ξεχωριστή αισθητική.

Σήμερα συνεχίζω να πηγαίνω σε όμορφα μέρη όχι όμως για να διαβάσω, αλλά για να γράψω

Κάποια στιγμή ένοιωσα ότι  το κεφάλι μου γέμισε από τις ιδέες , απόψεις, τις  ιστορίες άλλων και δεν άντεχε άλλο. Σαν να έπαθε υπερχείλιση!

Έτσι άρχισα να γράφω περισσότερο. Η γραφή λειτουργούσε ως εκτόνωση.

Έγραφα τα πάντα, ποιήματα,  ιστορίες,  ακόμη και θεατρικό έργο, μυθιστορήματα, αποφθέγματα, άρθρα κλπ.

Έχω γεμίσει συρτάρια με  μπλοκάκια,  τετραδιάκια, σελίδες Α4, κομματάκια χαρτιών, ακόμη και  χαρτοπετσέτες και post it ,  με λέξεις και  με ό,τι κατέβαινε από το κεφάλι μου. Φυσικά σήμερα τα ηλεκρονικά αρχεία, και οι σημειώσεις του τηλεφώνου έχουν τη δική τους πρακτικότητα.

Κάποιες φορές ξυπνάω το βράδυ με μια ιδέα μέχρι μια ολόκληρη ιστορία.  Στο κομοδίνο μου έχω ένα μπλοκάκι για να τις καταγράφω. Όχι πάντα με επιτυχία διότι ο θεός του ύπνου καμιά φορά είναι πιο δυνατός από τη μούσα της συγγραφής.

Το έκανα αυτό πολλά χρόνια μέχρι που ένιωσα την ανάγκη, την καταιγιστική ανάγκη μου να γράφω, να τη μετουσιώσω σε κάτι χρήσιμο.

Έτσι ήρθε το πρώτο μου βιβλίο. Καθαρά επαγγελματικό. Ήθελα να βοηθήσω τα στελέχη με τις βασικές αρχές διοίκησης της ομάδας τους σε συνδυασμό με ένα βασικό νομικό πλαίσιο. ‘Έτσι η δημιουργική μου πλευρά εκτονώθηκε με έναν οδηγό για στελέχη. «Το αλφαβητάριο του Manager» που αρχικά το προσέφερα στα στελέχη της εταιρείας που εργαζόμουν τότε (ΤΙΤΑΝ ΑΕ).

Μετά από χρόνια το   «Το αλφαβητάριο του Manager» εμπλουτίσθηκε και έγινε επίσημα βιβλίο από τις εκδόσεις Κριτική με το τίτλο “Η τέχνης της ειρήνη στον εργασιακό χώρο”.

Όταν μπήκε το coaching στη ζωή μου η συγγραφική μου μανία απέκτησε ουσιαστικό νόημα. Απέκτησε έναν ελκυστικό μεγάλο σκοπό.

Να γίνω διεθνούς φήμης συγγραφέας να βοηθήσω πολλούς περισσότερους ανθρώπους.

Ένας σπουδαίος αυθεντικός σκοπός, πιστεύω ότι γεμίζει τα όποια κενά που κάποιοι παλεύουν μια ζωή να γεμίσουν. Να αποκτήσουν συναισθηματικό σθένος και να ισορροπήσουν.

Γράφω για να επικοινωνώ, να εκφράζομαι, να μοιράζομαι, να δημιουργώ σχέσεις, να ενισχύω ουσιαστικές σχέσεις, να με κατανοούν και να κατανοώ.

Μέσα από αυτό το δημιουργικό μοίρασμα έτρεφα την ψυχή μου.

“Το Τόξο της Ζωής”

 Ανάγκη για εκτόξευση με Αξίες και Αυτογνωσία στην Εποχή του Μέλλοντος.

Της Έφης Χρήστου, CSTP 1

“Είσαι το τόξο από το οποίο τα παιδιά σου
ωσάν ζωντανά βέλη
ξεκινάνε για να πάνε μπροστά”.

Το ποίημα του Λιβανέζου ποιητή Χαλίλ Γκιμπράν “Για τα Παιδιά” γίνεται αφορμή να αναλογιστούμε τη πορεία μας, καθώς και την αναγκαιότητα να αντιληφθούμε τι είναι πραγματικά σημαντικό στη σύγχρονη εποχή.

Αυτό που μας χαρίζει τις ρίζες για να σταθούμε στο ύψος μας αλλά και τα φτερά για να βρούμε το νόημα και σκοπό στη ζωή.

Πραγματεύεται τις οικογενειακές σχέσεις σαν ψυχές που δεν περπατούν σε μια γραμμή αλλά σαϊτεύουν τον ουρανό!

Το τόξο, συμβολίζοντας το γονιό ή τις αξίες και σταθερές μας, κρατά το βέλος, έτοιμο να το απελευθερώσει.

Το βέλος, που είναι το παιδί ή η επίτευξη σκοπού, εκτοξεύεται με αυτοπεποίθηση και πίστη. Πετά με δύναμη και ενθουσιασμό, χαράζοντας τον δρόμο του.

-Πόσο σταθερό και δυνατό πρέπει να’ ναι το τόξο που κρατά το βέλος;
-Πόσο πρέπει να πιεστεί και πότε να αφεθεί ελεύθερο;
-Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη ουσιαστικής εκπαίδευσης και να εξελιχθούμε σε πιο συνειδητοποιημένους και ενεργούς ανθρώπους για εμάς και τους νέους που ορίζουν το μέλλον;

-Πόσα παιδιά εκτοξεύτηκαν στη ζωή χωρίς ουσιαστικά εφόδια και “τραυματισμένα”  από ήδη ψυχικά τραυματισμένους γονείς, κι αυτοί θύματα θυμάτων;
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη από παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν βία, κρίση, στρες, απώλεια προσωπικής συνοχής και ανασφάλεια.

Στην Ευρώπη η συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών έχει αυξηθεί κατά κόρον σύμφωνα με τα στοιχεία της European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction. Η εμπλοκή νέων σε εγκληματικές δραστηριότητες αυξάνεται και τους βρίσκει να

ψάχνουν την αυταξία τους και να προσδιορίζουν το « έσω» τους μέσα από τις αντιδράσεις κάποιου άλλου « έξω» τους.
Πως θα δημιουργηθεί μια υγιή ηγετική οικολογία, με σκοπό και στόχο τις ανώτερες ανάγκες , κατά Maslow, όπως η επιτυχία και ευτυχία;

Η έρευνα από τα πανεπιστήμια Χάρβαρντ , το κέντρο Ερευνών Carnegie και το Stanford Research καταλήγει ότι το 85% της επιτυχίας της εργασίας πηγάζει στα soft skills (συναισθηματική νοημοσύνη, ευελιξία, κριτική σκέψη κλπ) και μόνο το 15% της επιτυχίας της εργασίας προέρχεται από hard skills και γνώσεις.

Γνωρίζουμε αυτά τα στατιστικά στοιχεία από το 1918 και μόλις το 27,6% των δαπανών κατάρτισης επικεντρώνεται σε αυτή την εκπαίδευση, παρόλο τη τεράστια σημασία της!

Η επιτυχία φέρεται ως αποκλειστική ευθύνη . Οτιδήποτε προέρχεται από «έξω» μπορεί να βοηθήσει ως γνώση και εξέλιξη για να αντιληφθούμε καλύτερα το «έσω» και να επιλέξουμε την φθίνουσα ή ανιούσα κατεύθυνση της ευτυχίας μας.

Ο Martin Seligman, ψυχολόγος και συγγραφέας του “Authentic Happiness” , αναλύει την έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Happiness Studies, όπου ακολούθησαν σχεδόν 1 εκατομμύριο στρατιώτες του στρατού των Η.Π.Α. στην προσωπική και επαγγελματική τους πορεία για σχεδόν πέντε χρόνια. Το πόρισμα έδειξε πως η ευτυχία γεννά την επιτυχία σε κάθε πτυχή της ζωής μας και όχι τ’ αντίθετο!!!!

Η ικανοποίηση των αναγκών μας εξαρτάται από εμάς και ανάλογα το μετακίνητρο μας , απ’ αυτό που απορροφά τη προσοχή μας !!

Αν επενδύουμε σε εργαλεία που ενισχύουν τις ανάγκες μας , σε ομάδες και πλατφόρμες για θέματα βελτίωσης ή την ανάπτυξη αξιών και δεξιοτήτων ζωής μέσα από προγράμματα εκπαίδευσης γονέων και παιδιών ή coaching συνεδρίες, δημιουργούμε το θεμέλιο για ευτυχισμένες επιλογές και μια ισορροπημένη ζωή .

Σε συνδυασμό δε με τη κατάλληλη κοινωνική αλληλεπίδραση ,μπορούν να αλλάξουν όλες οι δυναμικές!
θα μπορούσε να αποτελέσει την πραγματική μόδα που χρειαζόμαστε!!
Αν θέλουμε να μάθουμε να βλέπουμε ολόκληρη τη κίνηση και ομορφιά της ζωής , χρειάζεται να στραφούμε στις θεμελιώδες ανάγκες και να ενδυναμώσουμε την οικογένεια, το ατομικό και κοινωνικό ηθικό υποστήριγμα .

Τι είναι το Philosophical Leadership;

Είναι παραπάνω από άλλη μια μέθοδο ηγεσίας στην λαοθάλασσα της παγκόσμιας βιβλιογραφίας. Είναι μια νέα νοοτροπία, ένας  νέος τρόπος ζωής. Ένας τρόπος ζωής που λειτουργεί σε όλες τις εκφάνσεις στη ζωή σου. Στην εργασία, στον κοινωνικό σου ρόλο, την καθημερινότητά σου.

Ένας τρόπος ζωής εμπνευσμένος από την αρχαιοελληνική φιλοσοφία.

Ο Σωκράτης, που σύμφωνα με τον Κικέρωνα είναι ο πρώτος φιλόσοφος που κατέβασε τη φιλοσοφία από τον ουρανό στη γη, δηλαδή στην ενασχόληση των φιλοσόφων με τον άνθρωπο, έδωσε την πρώτη «μέθοδο» την καλή ζωή, την ενάρετη ζωή.

Στη συνέχεια ο μαθητής του Σωκράτη ο Πλάτωνας και ο μαθητής του Πλάτωνα ο Αριστοτέλης έδωσαν την πολιτική διάσταση.

Δηλαδή, η καλή ζωή, η ευτυχισμένη ζωή, η επιδίωξη της αριστοτελικής ευδαιμονίας συμπεριλαμβάνει το κοινό καλό.

Κι έχουν απόλυτο δίκιο! Δεν γίνεται κάποιος να ζει καλά χωρίς να δίνει σημασία στην επιρροή που έχει στο περιβάλλον του.

Αν θεωρήσουμε την ηγεσία ως επιρροή, τότε όλοι/ες είμαστε  δυνάμει ηγέτες.

Πρώτα από όλα ηγέτες, έχουμε τον έλεγχο και την επιρροή, του εαυτού μας και των ενεργειών μας.

Ως ηγέτες λοιπόν, ως μονάδες που επηρεάζουμε και δημιουργούμε ιστορία, προτείνω να το «Φιλοσοφήσουμε» περισσότερο δηλαδή να αναγνωρίσουμε τη δύναμή μας και να την αξιοποιήσουμε για μας τους ίδιους και για τους άλλους όσο καλύτερα μπορούμε.

Το μότο μου είναι: Μπορείς καλύτερα!

Το μοντέλο λοιπόν της ηγεσίας που προτείνω το ονόμασα φιλοσοφικό μοντέλο, διότι συμπεριλαμβάνει αυτό που κάνουν οι φιλόσοφοι. Οι φιλόσοφοι από το παρελθόν μέχρι σήμερα διερευνούν το για ποιο λόγο ζούμε και στη συνέχεια ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τρόπος για να ζούμε.

Οι ηγέτες του σήμερα προτείνω να κάνουν το ίδιο:

-Να δουν τη ζωή τους σε δύο διαστάσεις και συγκεκριμένα τις παρακάτω:

-Να μάθουν για ποιο λόγο κάνουν ότι κάνουν, τι τους κινητοποιεί να εξασκούν την ηγεσία, να εμπνέουν, να ενθουσιάζουν να ωθούν τους άλλους να κάνουν τη δουλειά τους όπως πρέπει, να δίνουν οι ίδιοι τις λύσεις, να γίνονται καλύτεροι επαγγελματίες και άνθρωποι, να προετοιμάζουν άλλους νέους ηγέτες, όχι πιστούς ακολούθους αλλά μοναδικούς και διαφορετικούς ηγέτες.

Βλέπετε δεν χρησιμοποιώ τη λέξη «καθοδήγηση» η οποία για άλλους είναι συνυφασμένη με την ηγεσία. Διότι το Philosophical Leadership εκτός από τη φιλοσοφία ως σημαντικό παράγοντα, έχει και τις δεξιότητες coaching. Η μεγαλύτερη και πιο προκλητική δεξιότητα coaching για μένα είναι η υπευθυνότητα, η αυτολογοδοσία, accountability, του coachee, του συνεργάτη, του μέλους της ομάδας του ηγέτη.

Η υπευθυνότητα του άλλου κατακτάτε με την αυθόρμητη και οικειοθελή συμμετοχή του, που επιτυγχάνονται σήμερα μόνο από έναν coach.

Από έναν Coach Ηγέτη που ενστερνίζεται το coaching, όχι μόνο μερικές δεξιότητες πχ ενεργητική ακρόαση ή κατάλληλες ερωτήσεις, αλλά εκπαιδεύεται και εξασκεί ολόκληρη τη μεθοδολογία. Τη μαγική αυτή διαδικασία που ξεκινά από τη δημιουργία εμπιστοσύνης, συνεχίζει με την ενεργοποίηση και επιτυγχάνει την επιδιωκόμενη αλλαγή, προς όφελος του συνεργάτη και τη συμμετοχή του σε αυτή.

Το γιατί έχει να κάνει συνοπτικά με το εσωτερικό κίνητρο του καθενός μας δηλαδή το άθροισμα των αξιών των επιθυμιών των αναγκών και των πεποιθήσεων

Όσο πιο δυνατό είναι το κίνητρο τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει ο ηγέτης να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο που του παρουσιάζεται ή θα παρουσιάζεται πάντα μπροστά του.

Τα μάτια όλων στρέφονται επάνω του γι’ αυτό έχει φανατικούς ακολούθους αλλά και φανατικούς εχθρούς ή  αντιπάλους.

Είσαι πολύ ευαίσθητος/η για να αντέξεις αυτή την τεράστια αντίθεση;

Η ίδια είμαι υπερβολικά ευαίσθητη και αυτό δουλεύω μια ζωή με τη βοήθεια του coaching.

-Mπορώ όμως να είμαι μια τολμηρή και ονειροπόλα ηγέτιδα και να μην το βάζω κάτω. Έχει να κάνει πιστεύω με τις εσωτερικές δυνάμεις και  με την εξωτερική βοήθεια.

-Οι εσωτερικές δυνάμεις είναι οι αρετές που χρειάζεται να εξασκήσεις

-Η εξωτερική βοήθεια είναι να καταλάβεις την κοινότητα που χτίζεις με τους μαθητές σου, τους συνεργάτες σου, τους μελλοντικούς ηγέτες που δημιουργείς.

Επιπλέον θέλω με αυτό το βιβλίο να σου δείξω με ποιο τρόπο μπορείς να είσαι όχι μόνο αποτελεσματικός ηγέτης/τιδα αλλά συγχρόνως και ευτυχισμένος/η ηγέτης/τιδα.

Η αυτογνωσία

Προϋπόθεση- υπόβαθρο.

Οι δύο παραπάνω διαστάσεις -το γιατί και το πως – έχουν ως βάση και προϋπόθεση την αυτογνωσία. Την αυτογνωσία η οποία έρχεται σιγά σιγά όπως η σοφία,  μέσα από τη γνώση και τις εμπειρίες που αποκτάμε σταδιακά.

Η αυτογνωσία έχει τρεις διαστάσεις:

– Τι μπορώ

– Tι θέλω  και

– Τις εξωτερικές συνθήκες που υπάρχουν κάθε φορά.

“ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΡΕΙ, ΜΗΔΕΠΟΤΕ ΚΑΤΑ ΤΑ’ ΑΥΤΟ ΜΕΝΕΙΝ”

Η φράση πρωτοειπώθηκε από τον Ηράκλειτο 535-475 π.χ στην Έφεσο και σημαίνει, “όλα είναι ρευστά και τίποτα δεν μένει το ίδιο”

Η συνεχής αλλαγή είναι μέρος της ζωής και μας συνοδεύει από τότε που γεννιόμαστε. Ενώ υφιστάμεθα πολλές αλλαγές κατά την διάρκεια του βίου μας επί των οποίων δεν έχουμε έλεγχο –   όπως είναι η γήρανση, αλλαγές στο φυσικό περιβάλλον μας και πολλές άλλες –  υπάρχουν και άλλες σημαντικές εξελίξεις οι οποίες συμβαίνουν ή όχι με την δική μας πρωτοβουλία ή αμέλεια.

Ο χειρισμός και η αντιμετώπιση των  αλλαγών  αυτών έχει καθοριστικό ρόλο για την πορεία της ζωής μας. Έχουμε την επιλογή να παρέμβουμε συνειδητά και να τις οδηγήσουμε προς την κατεύθυνση που επιθυμούμε ή να μην παρέμβουμε και να τις παρακολουθούμε ως αδρανείς παρατηρητές.

Στη διάρκεια της σχολικής μας περιόδου μαθαίνουμε δεξιότητες, αποκτούμε γνώσεις και εστιασμένη εξειδίκευση σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις όπως επιστημονικές, καλλιτεχνικές, πνευματικές και άλλες. Η μάθηση αυτή είναι πολύ χρήσιμη και απαραίτητη. Αυτό που δεν μαθαίνουμε με κάποιον προγραμματισμένο και εστιασμένο τρόπο, είναι κάποιες βασικές αρχές και κατευθύνσεις για να ζούμε καλά.

Τα  μαθήματα ζωής ξεκινάνε  από την βρεφική μας ηλικία  με πρωταγωνιστές τους γονείς μας και συνεχίζονται με τις προσωπικές εμπειρίες οι οποίες φιλτράρονται, κυρίως, από το διαμορφωμένο από θρησκευτικά δόγματα και ιδεολογικές δοξασίες πολιτικο-κοινωνικό περιβάλλον.

Τα μαθήματα αυτά και η επίδρασή τους στον τρόπο σκέψης μας συνιστούν και αποτελούν τις αρχικές συνθήκες αυτού που είμαστε και διαγράφουν το εν δυνάμει αυτού που θα μπορούμε να γίνουμε, άρα το πεπρωμένο μας. Ελέγχοντας τα πιστεύω μας και τις σκέψεις μας ελέγχουμε και συμπεριφορές και πράξεις, τις οποίες αν εμποδίσουμε να γίνουν συνήθειες, ίσως μπορούμε να ελέγξουμε το προδιαγεγραμμένο πεπρωμένο μας.

Άρα ξεκινάμε το ταξίδι της ζωής με περιορισμούς, διαφορετικούς για το κάθε άτομο, που τους περιχαρακώνουν οι αρχικές συνθήκες όπως αναφέραμε παραπάνω. Όμως, παρά τους όποιους προσωπικούς περιορισμούς, καλούμεθα να υλοποιήσουμε όλες τις απαραίτητες αλλαγές στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, ώστε να φτάσουμε σ’ ένα σημείο που κοιτώντας πίσω, και χωρίς εκλογικεύσεις, να είμαστε ευγνώμονες για αυτήν και ό’τι αυτή μας προσέφερε.

Ίσως η έλλειψη  σχολικών προγραμμάτων διδασκαλίας του ευ ζείν, θα μπορούσε να αποδοθεί στις πολλές εξατομικευμένες αφετηρίες των αρχικών συνθηκών, που, εκπροσωπούμενες από τους μαθητές της ίδιας ηλικίας,  θα τους διαχώριζαν σε πολλά διαφορετικά επίπεδα γνώσης. Και όμως, η υπόθεση αυτή ανατρέπεται δεδομένου ότι τόσο στις ΗΠΑ το 2013 όσο και στο ΗΒ το 2015 υπήρξαν πρωτοβουλίες για την εισαγωγή της  Ενσυνειδητότητας (Mindfulness) – η ικανότητα να επικεντρώνει κανείς την προσοχή του σε ότι βιώνουμε την παρούσα στιγμή χωρίς να αποσπάται από εξωτερικά ερεθίσματα ή εσωτερικές σκέψεις και κρίσεις – στα σχολεία, σε χώρους εργασίας κ.λ.π. Πρόσφατα και άλλες χώρες έχουν υιοθετήσει όμοια προγράμματα καθοδηγούμενες είτε από τα πλεονεκτήματα που αυτά προσφέρουν είτε ως προληπτικά μέτρα έναντι των πιθανολογούμενων προβλημάτων σε σχέση με την ψυχική υγεία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προβλέπει ότι μέχρι το 2030 προβλήματα  ψυχικής υγείας θα αποτελούν σοβαρή πρόκληση σε ένα περιβάλλον συνεχώς μεταβαλλόμενο και συνεπώς αγχωτικό.

Η παραπάνω πρόβλεψη κάνει ακόμη περισσότερο επιτακτική την ανάγκη μαθημάτων για την επιδίωξη μιας συνεχούς αλλαγής προς υγιέστερη ζωή τόσο της νοητικής όσο και φυσικής υπόστασής μας

Ας ελπίσουμε ότι οι κοινωνίες θα αντιληφθούν την ανάγκη ένταξης στα σχολικά προγράμματα μαθημάτων για την κάλυψη της παραπάνω κυριολεκτικά ζωτικής ανάγκης.

Γεννάται το ερώτημα, μπορούμε να αλλάξουμε?

 Συχνά ακούμε ότι οι άνθρωποι δεν αλλάζουν και εν τούτοις, μέσω των Νευροεπιστημών, γνωρίζουμε σήμερα ότι ο νους διαθέτει την ρυθμιστική ιδιότητα, ήτοι παρακολούθηση και διορθωτική παρέμβαση όπου και όταν αυτό απαιτείται. Η ιδιότητα αυτή, όταν αξιοποιηθεί για την αλλαγή στον τρόπο παρακολούθησης, οδηγεί στην επίγνωση (awareness), και στην αλλαγή της συμπεριφοράς του ατόμου.

Με την επίγνωση , που είναι η συνειδητή εστίαση της προσοχής προς μια κατεύθυνση, δεν αλλάζει μόνο ο τρόπος λειτουργίας του εγκεφάλου αλλά κι’ αυτή η ίδια η δομή του

Ένας αποδεδειγμένος καταλύτης για  αλλαγή είναι η προσέγγιση που υιοθετεί το Coaching.

“COACHING” ως Καταλύτης Αλλαγής του Ατόμου“

 Ας ξεκινήσουμε με τον ορισμό του Coaching που σύμφωνα με τον ICF, σε ελεύθερη μετάφραση, είναι : “O ICF (International Coaching Federation) ορίζει το Coaching ως μια διαδραστική διαδικασία  με τον Coachee σε μια δημιουργική σχέση που γεννά για τους Coachees ανεξερεύνητες μέχρι τότε σκέψεις και ιδέες που τους εμπνέουν να σχεδιάσουν και υλοποιήσουν αλλαγές ώστε να μεγιστοποιήσουν το προσωπικό και επαγγελματικό τους δυναμικό.

Προσωπικά, το Coaching το γνώρισα σε δύο στάδια:

Α) Πρώτο Στάδιο, στην εφαρμογή του στον εργασιακό χώρο,  όπου συμμετείχα στην  καθιέρωση Coaching Culture.  Υπήρξε μια επιχειρησιακή πρωτοβουλία η οποία θα γεφύρωνε τα κενά μεταξύ διαθέσιμων και αναγκαίων προϋποθέσεων επίτευξης ατομικών και επιχειρησιακών στόχων, όπως:

–         γνώσεων και δεξιοτήτων μέσω εκπαίδευσης και εμπειρίας.

–         συμπεριφορών, μέσω υιοθέτησης αξιών και μέσω βελτίωσης της αυτογνωσίας και επικοινωνίας.

–         του κλίματος εμπιστοσύνης μέσω μετρήσιμης αξιοσύνης.

–         διαχείριση αλλαγής.

–         διατήρηση ψυχολογικής ισορροπίας.

Η εμπειρία αυτή ήταν βιωματική και αντλούσε την γνώση περί του Coaching από την εφαρμογή του σε συγκεκριμένο επιχειρησιακό χώρο.

Β) Δεύτερο Στάδιο, παρακινούμενος από το ενδιαφέρον που μου προξένησε το Πρώτο Στάδιο,  αποφάσισα να εγγραφώ και παρακολουθήσω ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα Coaching. Εδώ το φάσμα γνώσης ήταν ευρύτερο και εστιασμένο περισσότερο στο θεωρητικό του υπόβαθρο

Παρακολουθώντας τα μαθήματα, διαπίστωσα ότι είχα ελλιπή εικόνα για το Coaching.

Γιατί λέω ελλιπής η εικόνα?

Στο εταιρικό περιβάλλον ιδιαίτερη έμφαση δίδεται  σε θέματα επικοινωνίας, ηγεσίας, στην υιοθέτηση θεμελιωδών αρχών συμπεριφοράς βασισμένη σε αξίες, ή αρετές κατά τον Πλάτωνα, και στην μάθηση πώς να μαθαίνεις.

Εκεί, στον εργασιακό χώρο, γνωρίζουμε τους στόχους της εταιρείας οι οποίοι, διαμοιραζόμενοι κλιμακωτά σε διευθύνσεις και άτομα, αποτελούν το ζητούμενο που είναι γνωστό και στον προϊστάμενο και στον υφιστάμενο.

Δεν ισχύει το ίδιο όταν αντί των συγκεκριμένων επιχειρησιακών στόχων καταγινόμαστε με ατομικές επιδιώξεις σε πολλαπλές πτυχές της ζωής με το ζητούμενο, πολλές φορές, άγνωστο και στον ίδιο τον coachee.

Κι εδώ γίνεται εμφανής η ανάγκη όχι μόνον για την επιστήμη αλλά και για την τέχνη του Coaching και την σύνδεσή του με την φιλοσοφία,

Οι coaches βοηθούν τους ανθρώπους να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις που θα επιτρέψουν στον εγκέφαλο  να χαράξει ένα νέο δίκτυο. Να τους βοηθήσει να αναγνωρίζουν και να ενεργούν επί των πραγματικών επιλογών που βρίσκονται διαθέσιμες ενώπιόν τους, μακριά από τους περιορισμούς των όποιων εμπειριών και σκέψεων με τις οποίες έχουν ταυτιστεί και τους κρατούν στην αιχμαλωσία του δικού τους στενού και υποκειμενικού κόσμου της αυτοεπιβεβαίωσης.

Ποιες έννοιες θα μπορούσαμε να εντάξουμε στο μάθημα ζωής του οποίου την έλλειψη έρχεται να αποκαταστήσει το Coaching? 

Θα μπορούσα να αναφέρω μερικές ,  υπό τύπον ερωτήσεων και προβληματισμού που μπορεί ο καθένας να θέσει στον εαυτό του ως ένα πρώτο στάδιο αυτό-coaching.

·        Πως χειριζόμαστε την αβεβαιότητα, μια  αναπόφευκτη βεβαιότητα ενώ βρισκόμαστε ακόμη εν ζωή? Την αντιμετωπίζουμε ως διαχειρίσιμη πρόκληση ή ως πηγή άγχους?

·        Πως αντιμετωπίζουμε την υποκειμενική εμπειρία του άλλου? Με κατανόηση και σεβασμό ή την αγνοούμε και την απορρίπτουμε ?

·        Αναγνωρίζουμε τα τρία επίπεδα ακοής όταν παρακολουθούμε κάποιον τρίτο να ομιλεί – την ιστορία του άλλου, τον εσωτερικό μας διάλογο, και την δική μας ερμηνεία της ιστορίας -? Ο Robert McCloskey ( πρώην εκπρόσωπος τύπου Πενταγώνου) συνοψίζει σε μια φράση τα παραπάνω «Γνωρίζω ότι πιστεύεις ότι καταλαβαίνεις αυτό που νομίζεις ότι είπα αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι συνειδητοποιείς ότι αυτό που άκουσες δεν είναι αυτό που εννοούσα.

 ·        Πως κάνουμε τις επιλογές μας: τις περιορίζουμε σε ένα δίλημμα ή το κάνουμε τουλάχιστον τρίλημμα αποφεύγοντας τον αναγκαστικό περιορισμό των δύο επιλογών? Και στη συνέχεια πως τις αξιολογούμε

·        Γνωρίζουμε τι είναι κριτική σκέψη ώστε α) να μπορούμε να διευρύνουμε τον ορίζοντα των επιλογών μας και β) να επιλέξουμε τις ορθές?

·        Κάνουμε συνειδητά την διάκριση μεταξύ γραμμικής και μη γραμμικής συμπεριφοράς ενός συστήματος? Διάκριση που παραπέμπει σε συμπεριφορές προβλέψιμες ή σε αντιδράσεις απρόσμενες ώστε να αποφεύγουμε εκπλήξεις ή ανατροπές σχεδίων?

·        Η σκέψη μας είναι συστημική? Εστιάζουμε την προσοχή μας σε σχέσεις και αλληλοεξαρτήσεις ή σε μεμονωμένα μέρη αποξενώνοντας την σκέψη μας από την συνολική εικόνα? (Dr. P. Senge, [1] *)

 ·        Βλέπουμε μόνον την επιφάνεια, επαναπαυόμενοι στην επίλυση συμπτωμάτων ή εστιαζόμαστε στην αναζήτηση και άρση των αιτίων που συνεχίζουν να υποβόσκουν?

·        Η λογική πρέπει να επιβάλλεται επί των συναισθημάτων ή τα συναισθήματα επί της λογικής? Υπάρχει τρίτη επιλογή?

·        Ποια έμφαση δίνουμε στην έννοια χρόνος ο οποίος θεωρείται μη αναστρέψιμος και πεπερασμένος?

·        Οι συνομιλίες συνδέουν ανθρώπους. Είναι δυνατόν συμπεριφορές ατόμων που συμμετέχουν στην συνομιλία να επιδρούν στην υγιή λειτουργία του εγκεφάλου των υπολοίπων?

Στον κόσμο της ενσυνειδητότητας, υπάρχει μια παράδοξη και μεταμορφωτική έννοια που είναι γνωστή ως η στάση του νου “Δεν γνωρίζω”.

H υιοθέτηση της στάσης του νου “Δεν γνωρίζω” μπορεί να είναι ένα ανεκτίμητο πλεονέκτημα τόσο για τους coaches όσο και για τους πελάτες έστω και αν φαίνεται κάτι αδιανόητο.

Σε αυτό το άρθρο θα επικεντρωθώ σε έξι πολύ σημαντικές πτυχές που η στάση “Δεν γνωρίζω” βοηθάει και εμπλουτίζει το ταξίδι του coaching αλλά και της ενσυνειδητότητας (mindfulness).

1. Κατανοώντας το νου “Δεν γνωρίζω”

Αυτή η στάση νου, στον πυρήνα της, μας καλεί να προσεγγίσουμε τη ζωή με τη φρεσκάδα και το θαύμα ενός αρχάριου νου, απαλλαγμένο από τους περιορισμούς αυτού που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε.

Ο Σωκράτης έλεγε “Εν οίδα ότι ουδέν οιδα”.

Σε μια κοινωνία που αγαπά την τεχνογνωσία και τη βεβαιότητα, η υιοθέτηση του μυαλού “Δεν γνωρίζω” μπορεί να φαίνεται δύσκολη και λίγο φοβιστική.

Ιδιαίτερα όταν πιστεύουμε ότι ο coach (ή ο καθένας στον τομέα του είναι expert).

2. Eλευθερία από την κριτική

Ο νους μας συνεχώς κρίνει και επικρίνει.

Ιδιαίτερα σε μια coaching συνάντηση – παρόλο που γνωρίζουμε ότι δεν είμαστε εμείς ως coaches που έχουμε τις απαντήσεις- υπάρχει μέσα μας μια φωνή που φωνάζει ότι πρέπει να τα γνωρίζουμε όλα.

Έτσι μερικές φορές μπορεί να κρίνουμε αυστηρά τον εαυτό μας.

Όταν αναγνωρίζουμε ότι δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις, είμαστε λιγότερο διατεθειμένοι να κρίνουμε αυστηρά τον εαυτό μας ή τους άλλους.

Αυτή η απουσία κριτικής δημιουργεί έναν χώρο συμπόνιας και αποδοχής, τόσο για τον εαυτό μας όσο και για εκείνους με τους οποίους αλληλεπιδρούμε.

3. Αγκαλιάζοντας την αβεβαιότητα

Η ζωή είναι εγγενώς αβέβαιη και το μυαλό “Δεν γνωρίζω” μας καλεί να αγκαλιάσουμε αυτήν την αβεβαιότητα αντί να της αντισταθούμε. Όταν κάνουμε πρακτική mindfulness (διαλογιζόμαστε) δεν γνωρίζουμε τι πρόκειται να αναδυθεί.

Συνεπώς υπάρχει χώρος για αβεβαιότητα και για εμπόδια που μπορεί να πρέπει να αντιμετωπίσουμε.

Το ίδιο είναι και στο coaching. Όταν αποδεχόμαστε ότι δεν ξέρουμε πάντα τι μας επιφυλάσσει το μέλλον, απελευθερωνόμαστε από το άγχος που συχνά συνοδεύει την ανάγκη για βεβαιότητα.

Το “Δεν γνωρίζω” δεν είναι στρατηγική. Απλά, πραγματικά δεν γνωρίζουμε.

Στην πρακτική mindfulness, αυτό μεταφράζεται σε μια προθυμία να είμαστε πλήρως παρόντες στο εδώ και τώρα, αντί να ανησυχούμε για το τι μπορεί να ακολουθήσει.

Μας επιτρέπει να είμαστε σταθεροί, γειωμένοι και ήρεμοι στη μέση της απρόβλεπτης ζωής.

4. Καλλιεργώντας την περιέργεια

Η στάση «Δεν ξέρω» μας ενθαρρύνει να καλλιεργήσουμε μια αίσθηση περιέργειας και απορίας για τον κόσμο γύρω μας.

Αντί να υποθέτουμε ότι καταλαβαίνουμε τα πάντα, προσεγγίζουμε κάθε στιγμή με την ερώτηση, “Τι μπορώ να μάθω από αυτό;”

Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να εμβαθύνουμε στην επίγνωση της παρούσας στιγμής. Γινόμαστε ανοιχτοί στη διερεύνηση των εσωτερικών και εξωτερικών μας εμπειριών.

Η στάση “Δεν γνωρίζω” ενθαρρύνει τους coaches και τους πελάτες να προσεγγίζουν κάθε συνεδρία με φρέσκα μάτια και ανοιχτή καρδιά.

Αντί να υποθέτουμε ως coaches ότι έχουμε όλες τις απαντήσεις, αφήνουμε χώρο για την ανάδυση νέων γνώσεων και προοπτικών.

-Για τον coach, αυτό σημαίνει να επαναδιατυπώσει ερωτήσεις για να προσκαλέσει την περιέργεια παρά την κριτική.

-Για τον πελάτη, σημαίνει να είναι δεκτικός στην ανακάλυψη του εαυτού του και στην προσωπική ανάπτυξη χωρίς προκαταλήψεις για το ποιος πρέπει να είναι ή τι πρέπει να επιτύχει.

5. Χώρος για ανάπτυξη

Ίσως μια από τις πιο ισχυρές πτυχές της στάσης του νου “Δεν γνωρίζω” είναι η ικανότητά του να ενθαρρύνει την προσωπική ανάπτυξη και την αυτοανακάλυψη.

Όταν χαλαρώνουμε και αφήνουμε ό,τι πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε, δημιουργούμε χώρο για να αναδυθούν νέες ιδέες, προοπτικές και εμπειρίες.

Όταν ανοίγει χώρος, αυτό μας επιτρέπει να αναδυθούν κρυφές πεποιθήσεις, φόβοι και μοτίβα που μπορεί να στέκονται ως εμπόδια στην προσωπική ανάπτυξη του coachee (αλλά και του coach)

6. Παρουσία και Σύνδεση

Το “Δεν γνωρίζω” είναι μια πρόσκληση (και πρόκληση θα έλεγα) να κατοικήσουμε πλήρως το παρόν. Ενθαρρύνει τους coaches και τους πελάτες να αφήσουν τις μελλοντικές προσδοκίες, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συνδεθούν πιο βαθιά με την παρούσα στιγμή.

Έτσι, ο coach μπορεί να προσφέρει την πλήρη προσοχή του στον coahee και να τον ακούει με γνήσια περιέργεια και ενσυναίσθηση, χωρίς να υποθέτει ότι γνωρίζει ήδη τις σκέψεις ή τα κίνητρά του coachee.

Ο coachee με τη σειρά του μπορεί να συμμετέχει και να δεσμευτεί περισσότερο στη διεργασία του coaching χωρίς το βάρος των προκατειλημμένων ιδεών σχετικά με τους στόχους ή τους περιορισμούς του.

Όταν προσεγγίζουμε ανθρώπους με τη στάση του νου “Δεν γνωρίζω” δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για βαθύτερες και πιο αυθεντικές συνδέσεις.